Skip to content

ΟΙ ΟΥΣΣΑΡΟΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

11/11/2011

Πρόλογος

     Η λέξη ουσσάρος προέρχεται από το ουγγρικό hussar που σημαίνει εικοστός. Αρχικά σήμενε τον ένα ανά είκοσι άντρες που στρατολογείτω από τους βασιλείς της Ουγγαρίας και της Πολωνίας στο ελαφρό ιππικό. Οι ελαφροί ιππείς της Ουγγαρίας έκαναν μεγάλη εντύπωση στους αντιμαχομένους του Πολέμου της Ισπανικής Διαδοχής (1702) που βιάστηκαν να σχηματίσουν μονάδες ελαφρού ιππικού με στολή βασισμένη πάνω σε ουγγρικά μοτίβα. Στο τότε καθυστερημένο βασίλειο της Πρωσίας, ο βασιλιάς Φρειδερίκος Γουλιέλμος ο Α’ δημιούργησε το 1721 μερικές ίλες ουσσάρων κυρίως για  πειραματισμό. Η ανάπτυξη όμως του ελαφρού ιππικού της Πρωσίας οφείλεται στον διάδοχό του Φρειδερίκο το Μέγα ο οποίος καθιέρωσε διετή εκπαίδευση για τους ιππείς.

Υπό τον Μεγάλο Φρειδερίκο

     Ο Φρειδερίκος δημιούργησε δέκα συντάγματα ουσσάρων δίνοντας στο καθένα μια στολή διαφορετικού χρώματος. Στο πέμπτο σύνταγμα έδωσε μαύρη στολή. Οι λεπτομέρειες της στολής διαφέρουν στις γκραβούρες της εποχής. Πάντως αντί για γούνινο σκούφο οι άντρες έφεραν μαύρο τσόχινο πηλήκιο σε σχήμα κόλουρου κώνου με υφασμάτινα «πτερύγια» τυλιγμένα γύρω του (Flügelmütze)  Στο μέτωπο εφέρετο νεκροκεφαλή με δύο οστά χιαστί. Δύο κορδόνια και ένα φτερό συμπλήρωναν το διάκοσμο του πηληκίου. Οι ουσσάροι έφεραν δερμάτινα ανοιχτόφαια παντελόνια και μαύρο χιτώνιο πεποικιλμένο με κορδόνια, αργυρά  για τους αξιωματικούς και λευκά για τους απλούς ιππείς. Μια ζακέτα στο ίδιο χρώμα με διάκοσμο ίδιο με του χιτωνίου αναφέρετο κρεμασμένη από τον αριστερό ώμο. Το χειμώνα οι άντρες έφεραν μαύρη μάλλινη επικάλυψη πάνω από τα  παντελόνια. Το μαύρο και το ασημί ήταν παραδόξως και τα χρώματα της Πρωσίας.

Ιππεας του 5ου Συν/τος ουσσάρων. «Μαυροι Ουσσάροι»

     Είναι άγνωστο γιατί ο Φρειδερίκος έδωσε τη νεκροκεφαλή σαν έμβλημα μονάδας. Μερικοί υποστηρίζουν ότι είχε να κάνει με το σύνταγμα ιππικού Φόν Τόττ (=»Θάνατος») που έδρασε στην περιοχή κατά τον Τριακονταετή Πόλεμο και είχε παρόμοιο έμβλημα.  Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι η ιδέα ήταν του Ουγγρο-Γερμανού διοικητή του συντάγματος βαρώνου Φον Ρούεςς που υποστήριζε ότι το σύνταγμα θα ήταν πιστό στο βασιλιά της Πρωσίας μέχρι θανάτου.

     Ο οπλισμός απετελείτο από κυρτό ξίφος, δύο πιστόλια στη σέλα και καραμπίνα που κρεμόταν από ένα τελαμώνα προσαρμοσμένη σε γάντζο. Υπάρχουν φήμες για χρήση ραβδωτών καραμπινών από τη μονάδα αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει εξακριβωθεί. Σύμφωνα με τον Πρωσικό κανονισμό, οι ίπποι του συντάγματος ήταν σκούρου χρώματος αλλά πολλές φορές αυτό δεν μπορούσε να είναι εφικτό σε συνθήκες πολέμου.

   Σύμφωνα με τον κανονισμό η αποστολή των ουσσάρων ήταν η ανίχνευση, η παρενόχληση των μετόπισθεν του εχθρού και η εξουδετέρωση των αντίστοιχων ελαφρών τμημάτων του εχθρού ώστε αυτά να μην εκτελούν τις αντίστοιχες αποστολές τους και παρενοχλούν τον Πρωσικό στρατό.  Στη μάχη οι ουσσάροι ετίθεντο σε εφεδρεία σχηματίζοντας μια τρίτη γραμμή πίσω από τις βαρύτερες μονάδες φίλιου ιππικού με αποστολή την υπερφαλάγγιση και καταδίωξη το εχθρού, την περισυλλογή των αιχμαλώτων. Σε περίπτωση που η γραμμή μάχης αντιμετώπιζε προβλήματα η αποστολή τους ήταν κλείνουν τα ρήγματα ή να καθυστερούν την καταδίωξη του εχθρού για δοθεί χρόνος απαγκίστρωσης στις φίλιες δυνάμεις. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Αυστριακής Διαδοχής οι ουσσάροι ήταν το μόνο αντίδοτο που διέθετε ο Φρειδερίκος εναντίων  των ατάκτων πανδούρων (Κροατών ατάκτων) που διέθεταν οι Αυστριακοί.

     Όταν ξέσπασε ο Επταετής Πόλεμος οι μαυροφορεμένοι ουσσάροι του 5ου  συντάγματος απέδειξαν ότι ήταν πράγματι επίλεκτοι μαχητές. Εκτελούσαν με επιτυχία τις αποστολές ελαφρού ιππικού και υποστήριζαν σθεναρά το Πρωσικό βαρύ ιππικό στις μεγάλες μάχες. Στα 1757 στο GrossJägersdorf. Κυριολεκτικά έσωσαν τον Πρωσικό στρατό από την εκμηδένιση με μια επέλαση αυτοκτονίας πάνω στις Ρωσικές πυροβολαρχίες. Οι βαριές απώλειες τους ήταν απόδειξη ότι η μονάδα έφερε μάλλον άξια το προσωνύμιο οι «ουσσάροι του θανάτου».

     Ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο δείχνει το πνεύμα που επικρατούσε στους ουσσάρους του 5ου συντάγματος.  Στα 1758 οι Γάλλοι  συνέλαβαν ένα τραυματισμένο ουσσάρο και τον έφεραν για ανάκριση στον στρατηγό Πρίγκιπα του Κλερμόν.

-Πόση δύναμη έχει ο βασιλιάς σου, ρώτησε ο Γάλλος στρατηγός.

-Όση το σίδερο και το ατσάλι, απάντησε ο ουσσάρος.

-Πόσοι είναι οι σύντροφοί σου, ξαναρώτησε ο πρίγκιπας.

-Όσα τα άστρα του ουρανού, απάντησε ο αιχμάλωτος.

-Φίλε μου, είπε έκπληκτος ο στρατηγός, έχει κι άλλους στρατιώτες σαν εσένα ο Βασιλιάς σου;

-Ελπίζω πως όχι γιατί εγώ είμαι ένας ανίκανος που πιάστηκε αιχμάλωτος απάντησε στον εμβρόντητο πρίγκιπα ο ουσσάρος!

    Η φήμη των μαύρων ουσσάρων ήταν τέτοια ώστε όταν ο Φρειδερίκος σχημάτισε το νέο 9ο σύνταγμα από τα υπολείμματα άλλων μονάδων του έδωσε επίσης μαύρη στολή με πράσινο διάκοσμο. Οι άντρες έφεραν στο πηλήκιο τους ένα ανακεκλιμένο σκελετό και τη φράση «απόλυτος θάνατος». Δικαιολόγησαν επίσης το σύνθημα καθώς με τις αυτοκτονικές τους επελάσεις έσωσαν το Φρειδερίκο από την αιχμαλωσία στη μάχη του Κούνερσντορφ. 

Ιππέας του 9ου Συν/τος Ουσσάρων του «Απόλυτου Θανάτου»

     Ο Επταετής Πόλεμος κάποτε τελείωσε και το 5ο σύνταγμα απορρόφησε τα υπολείμματα του 9ου και επέστρεψε στους στρατώνες του στο Ντάντσιχ. Εδώ κέρδισε για πρώτη φορά αμφιλεγόμενη φήμη καταστέλλοντας με σκληρότητα τους Πολωνούς αυτονομιστές.

Οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι

     Το σύνταγμα ακολούθησε τον πρωσικό στρατό στην απόπειρα καταστολής της Γαλλικής Επανάστασης στα 1792 και μετά την αποτυχία του εγχειρήματος επέστρεψε στην Πρωσία. Έγινε επίσης αλλαγή στη στολή όπου υιοθετήθηκε πηλήκιο με γείσο, φυσικά πάντα με τη νεκροκεφαλή. Ο βασιλιάς Φρειδερίκος Γουλιέλμος ο Β’ δεν επιθυμούσε πολεμικές περιπέτειες και μόλις το 1806 η Πρωσία συνετάγει στον αντιγαλλικό συνασπισμό.  Μέτα τη συντριβή του πρωσικού στρατού στην Ιένα και το Αουεστέντ το σύνταγμα αποτέλεσε τη συνοδεία του βασιλικού ζεύγους που διέφευγε ανατολικά προς τους Ρώσους. Κατόπιν διεξήγαγε έναν άγριο πόλεμο προφυλακών προσπαθώντας να καθυστερήσει τους Γάλλους μέχρι την εμπλοκή των ρωσικών ενισχύσεων. Οι ουσσάροι πίστευαν ότι διαφύλαταν την ψυχή της Πρωσίας και μάχονταν φανατικά.

     Με την είσοδο των Ρώσων ο πόλεμος εντάθηκε μέσα στο χειμώνα και οι μαύροι ουσσάροι με τις πεισματώδεις επελάσεις τους στέρησαν από τον Ναπολέοντα την αποφασιστική νίκη στο Ευλάου. Τα υπολείμματα του Πρωσικού στρατού μαζί με Ρωσικές ενισχύσεις αντέταξαν πεισματώδη άμυνα στο φρούριο του Χάιλσμπεργκ. Η σύγκρουση υπήρξε συγκεχυμένη. Εκμεταλλευόμενοι τον καπνό της μάχης, οι μαύροι ουσσάροι κυρίευσαν την σημαία του 44ου γαλλικού συντάγματος.  Ήταν η μόνη αναλαμπή στις μαύρες αυτές ώρες καθώς μετά την ήττα του Φρήντλαντ ο Ναπολέων επέβαλε τη συνθήκη του Τιλσίτ ταπεινώνοντας την Πρωσία.

Ουσσάρος του θανάτου 1813

     Με την αναδιοργάνωση του 1808 σχηματίστηκαν 2 συντάγματα από τους ιππείς του 5ου και ονομάστηκαν  1ο και 2ο σύνταγμα «Ουσσάρων Σωματοφυλάκων» .(Leibhussaren). Στα 1812, μια ίλη του συντάγματος υποχρεώθηκε να ακολουθήσει το Ναπολέοντα στη Ρωσία αλλά δεν ενεπλάκη στα σοβαρά εναντίον Ρώσων.

     Στα 1813 η Πρωσία εισήλθε πάλι στον αντιγαλλικό συνασπισμό. Σε όλες τις μάχες που έδωσε ο Πρωσικός στρατός οι «Ουσσάροι Σωματοφύλακες» πρωτοστατούσαν. Απελευθέρωσαν την πόλη του Χάλλε, διέλυσαν του Πολωνούς στο Ντέννεβιτζ, όπου ο ίλαρχος Φον Εγκλοβ συνέλαβε αιχμάλωτο τον υπασπιστή του στρατάρχου Νεΐ. Καθοριστική ήταν η επέλασή τους κατά των Γάλλων  πεζοναυτών στην μάχη της Λειψίας όπου διέλυσαν τις οπισθοφυλακές του Ναπολέοντα.

Ιππεας του 2ου Συν/τος «Ουσσάρων Σωματοφυλάκων» το 1814

      Στα 1815 τα δύο συντάγματα έλαβαν μέρος στη μάχη το Λυνί όπου το πρώτο σύνταγμα σχεδόν εκμηδενίστηκε σε μία επέλαση αυτοκτονίας για να δώσει καιρό στον Μπλύχερ να υποχωρήσει συντεταγμένα. Ο γερο-στρατάρχης κατάφερε να ανασυντάξει τις δυνάμεις του και να φτάσει έγκαιρα στο Βατερλώ, σώζοντας τον Γουέλινγκτον κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Η επέλαση του 2ου συντάγματος «Ουσσάρων Σωματοφυλάκων» υπήρξε καθοριστική στη συντριβή των εφεδρειών του Ναπολέοντα.      Η Γαλλική Κατοχή ήταν σκληρή και οι μαύροι ουσσάροι δεν έπιαναν αιχμαλώτους κατά τη διάρκεια της καταδίωξης θέλοντας να εκδικηθούν τα όσα είχαν υποστεί οι δικοί τους.

Η δόξα και το τέλος

      Μετά του Ναπολεοντείους πολέμους τα συντάγματα δεν είχαν ενεργό υπηρεσία.  Το 1848 όμως χρειάστηκε να ξανακαταστείλουν με τη γνωστή τους σκληρότητα τους Πολωνούς αυτονομιστές.  Στα 1850 το πηλήκια της Πρωσικής Φρουράς άλλαξαν ώστε να θυμίζουν την εποχή του Μεγάλου Φρειδερίκου. Στα 1864 τα συντάγματα συγχωνεύθηκαν πάλι σε ένα  σύνταγμα «σωματοφυλάκων ουσσάρων» που ξαναέλαβε τον αριθμό 5. Αν και σε ετοιμότητα, οι  ουσσάροι δεν είδαν δράση στον Πόλεμο των Δουκάτων ή στον Αυστοπρωσικό Πόλεμο.  Στα 1871 όμως οι «σωματοφύλακες ουσσάροι» είδαν δράση στην μάχη του Σεντάν και ήταν παρόντες στην παράδοση του Ναπολέοντα Β΄.  Από τα 1872 δεν ήταν πλέον απλώς φρουροί του βασιλιά της Πρωσίας αλλά προστάτες του Αυτοκράτορα της Γερμανίας. Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν η ρουτίνα ενός στρατού σε καιρό ειρήνης με παρελάσεις και γυμνάσια όπου η μονάδα χάρη στη στολή της ήταν πάντα το κέντρο της προσοχής.

Ιππεις του 1ου Συντ/τος «Σωματοφυλάκων Ουσσάρων» το 1880

     Τον Αύγουστο του 1914 ξέσπασε ο Α΄ ΠΠ. Το πολυβόλο και το συρματόπλεγμα είχαν κάνει τις επελάσεις του ιππικού ανάμνηση το παρελθόντος. Η στολές είχαν γίνει πλέον γκρίζες και μόνο η νεκροκεφαλή ξεχώριζε τους επίλεκτους μαχητές. Στα 1918 ο Γερμανός Αυτοκράτωρ παρητήθη και οι  «σωματοφύλακες ουσσάροι» διελύθησαν περνώντας οριστικά στην Ιστορία.

Αξιωματικός των «Ουσσάρων του Θανάτου» με τη στολη εκστρατείας του 1915

 

 Άλλες μονάδες (μη Πρωσικές)

     Μετά τη γαλλική επανάσταση τα περισσότερα συντάγματα ουσσάρων του παλαιού βασιλικού στρατού, αποτελούμενα κυρίως από Γερμανούς μισθοφόρους λιποτάκτησαν ή πέρασαν στούς εχθρούς της Γαλλίας. Οι στρατοί των Πρώσους και τον Αυστριακών προήλαυναν παντού και ο στρατηγός φον Μπράουνσβάϊγκ απειλούσε να κάψει το Παρίσι αν εθίγετο ο Γάλλος βασιλιάς

Εθελοντης Γάλλος Ουσσάρος πηγή: Γαλλικη wikipedia

     Ο αντισυνταγματάρχης Arnaudet σχημάτισε δύο ίλες από εθελοντές που  εξοπλίστηκαν με δικά τους έξοδα και σε απάντηση στον «Κύριο Μπράουνσβάϊγκ που ήθελε να κάψει το Παρίσι» φόρεσαν μαύρες στολές με νεκροκεφαλές για να τονίσουν την αποφασιστικότητά τους να το υπερασπιστούν.    Το λάβαρο τους έφερε νεκροκεφαλή με το σύνθημα «ελευθερία ή θάνατος». Η μονάδα διακρίθηκε στη μάχη του Βαλμύ και το 1793 αποτέλεσε τον πυρήνα του 14ου  συντάγματος εφίππων κυνηγών του  Γαλλικού ελαφρού ιππικού που θα γινόταν διάσημο την εποχή του Ναπολέοντα.  

H αναχώρηση ενος ουσσάρου του Μπράουνσβάϊγκ

    Στα 1806 ο Ναπολέων ενσωμάτωσε το δουκάτο του Μπράουνσβάϊγκ στο βασίλειο της Βεστφαλίας. Ο Δούκας όμως σχημάτισε  μια λεγεώνα εθελοντών για να συμπράξει με την Αυστρία ή άλλη αντιγαλλική δύναμη. Οι άντρες έφεραν νεκροκεφαλή στα πηλήκια του για να δείχνουν το μίσος τους προς τους Γάλλους. Οι ουσσάροι του ονομάζονταν επίσης ουσσάροι του θανάτου. Πολέμησαν στην Αυστρία και την Ισπανία και στο Βατερλό όπου ο δούκας σκοτώθηκε. Η μονάδα εισήλθε στο Γερμανικό στρατό σαν 17ο σύνταγμα ουσσάρων και διατήρησε τη Νεκροκεφαλή. Η νεκροκεφαλή διατηρήθηκε στα πηλήκια της μονάδος μέχρι τη λήξη του Β’ Π.Π.

Βιβλιογραφία:

Albert Seaton: Frederick The Great’s Army Osprey Publishing ISBN 0850451515

Philip Haythornwight: Frederick The Great’s Army (1) Cavalry Osprey Publishing ISBN: 9781855321342

Peter Hofschroer: Prussian Cavalry of the Napoleonic wars 1 Osprey Publishing ISBN: 0850455758

Peter Hofschroer: Prussian Cavalry of the Napoleonic wars 2 Osprey Publishing ISBN: 0850456835

Otto Von Pivka: Brunswick Troops, 1809-1815 Osprey Publishing ISBN 0850456134

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: