Skip to content

Ο Σικελο-Νορμανδικός Στρατός – ο άγνωστος αντίπαλος του Βυζαντίου

24/10/2011

Σύγχρονη αναπαράσταση Νορμανδού ιππότη. Ευγενική χορηγία του Γαλλικού Συλλόγου ιστορικών μελετών «Φέουδο και Ιπποσύνη».

Οι Νορμανδοί ήταν απόγονοι Σκανδιναβών επιδρομέων. Οι Φράγκοι βασιλείς τους παραχώρησαν τις βόρειες επαρχίες του βασιλείου τους με αντάλλαγμα υποτέλεια και προσφορά στρατιωτικής υπηρεσίας. Οι πρώην επιδρομείς δέχτηκαν την γαλλική γλώσσα και τις Φράγκικες φεουδαλικές συνήθειες και από βαριά οπλισμένοι πεζοί εξελίχθηκαν σε ιππότες. Σύμφωνα με τα συνήθεια της εποχής ο πρωτότοκος γιος κληρονομούσε τον πατρικό κλήρο και οι νεώτεροι, αν δεν εξασφάλιζαν γάμο με μία πλούσια κληρονόμο, έφευγαν προς άγραν της τύχης τους δια των όπλων. Την περίοδο εκείνη τα χριστιανικά βασίλεια πιέζονταν από το Ισλάμ και οι αποφασισμένοι έφιπποι πολεμιστές ήταν πολύτιμοι. Ο πειρασμός λοιπόν να κατέβουν στο μυθικό Νότο για να βρούτην τύχη τους ήταν μεγάλος. Η άφιξη των Νορμανδών στην Ιταλία έγινε στις πρώτες δεκαετίες του11ου αι.

Ο χρονικογράφος Geoffrey Malaterra έγραψε για τους Νορμανδούς ότι: «..διακρίνονται ιδιαίτερα από πονηριά, περιφρονούν την κληρονομιά τους με την ελπίδα να αποκτήσουν μεγαλύτερη περιουσία, είναι πρόθυμοι για κέρδος και κυριαρχία, επιρρεπείς σε κάθε είδους υποκρισία, ακροβατώντας μεταξύ γενναιοδωρίας και απληστίας και συνδυάζοντας ιδιόρρυθμα αυτές τις δύο φαινομενικά αντίθετες ιδιότητες. Οι ηγέτες τους είναι ιδιαίτερα γενναιόδωροι χάριν της επιθυμίας τους για φήμη. Είναι επίσης μια ράτσα επιδέξια στην κολακεία, απορροφημένοι στη μελέτη της ευγλωττίας, ώστε ακόμη και τα αγόρια είναι επιδέξιοι ρήτορες, μια ράτσα ατίθαση εκτός κι αν συγκρατήται από το ζυγό της δικαιοσύνης. Υπομένουν την κούραση,την πείνα και το κρύο όποτε η μοίρα το ρίξει επάνω τους. Είναι απορροφημένοι με το κυνήγι και την ιερακοτροφία, και τους αρέσουν ιδιαίτερα τα άλογα και όλα τα όπλα του πολέμου…»

Σικελο-Νορμανδικό κράνος από κιονόκρανο του καθεδρικού ναού του Παλέρμο. Πηγή: http://www.fiefetchevalerie.com

Χάρη στην στην αδίστακτη ενεργητικότητά τους η οικογένεια των Hauteville κατάφερε να αναρριχηθεί στο αξίωμα του Βασιλέως της Σικελίας από τον Πάπα. Οι Νορμανδοί διατήρησαν την Βυζαντινή γραφειοκρατία αλλά και ορισμένα ευμενή στοιχεία της πρώην Ισλαμικής διοικήσεως. Μαζί με την Νορμανδική αντίληψη για τον φεουδαλισμό οι νέοι κυρίαρχοι συγκρότησαν ένα μοναδικό για την εποχή του κράτος διατηρώντας τις ισορροπίες ανάμεσα στους  ορθόδοξους, καθολικούς αλλά και μουσουλμάνους υπηκόους τους, όλοι από τους οποίους βρήκαν μια θέση στο στρατό του νέου κράτους.

Το κύριο όπλο κρούσης ήταν φυσικά το ιππικό που αποτελείτο από θωρακισμένους ιππότες. Όπως αναφέραμε πιο πάνω οι περισσότεροι ιππείς ήταν άκληροι ευγενείς από την Νορμανδία αλλά με το πέρασμα του χρόνου Λομβαρδοί αριστοκράτες αλλά και εύποροι Ιταλοί αστοί βρέθηκαν στις τάξεις του βαρέως ιππικού. Οι Νορμανδοί δεν είχαν ξεχάσει το μάθημα της μάχης του Ofante. Προσαρμόστηκαν στις Βυζαντινές τακτικές και πολλές από αυτές όπως επέλαση με τη λόγχη «υπό μάλης» τις  υιοθέτησαν. Αρχικα οι περισσότεροι ιππείς ήταν Νορμανδοί αλλά σιγά σιγά η Σικελία άρχισε να κατακλύζεται από λατινόφωνους Λομβαρδούς πρόσφυγες που είχαν διωχθεί από τους Βυζαντινούς και το Γερμανό αυτοκράτορα. Η στρατολόγηση όμως άκληρων γαλλόφωνων ιπποτών φαίνεται πως δεν σταμάτησε ποτέ αλλα ουτε και αποτρέπονταν κατλληλοι ιταλόφωνοι η ελληνόφωνοι πολεμιστές.

Κιονόκρανο του καθεδρικού ναού του Παλέρμο με παράσταση Νορμανδών μαχητών.

Οι εύποροι αστοί των πόλεων σχημάτιζαν μονάδες ελαφρού ιππικού με κύρια αποστολή την φρούρηση των περιχώρων από ληστές και την απόκρουση Σαρακηνών επιδρομέων. Οι ιππείς αυτοί συνήθως έφεραν υφασμάτινο ή καθόλου θώρακα, κράνος, ασπίδα και ήταν οπλισμένοι με ακόντια. Οι μουσουλμάνοι ιπποτοξότες άρχισαν να εξαφανίζονται βαθμιαία. εκτοπιζόμεοι από τους Λομβαρδούς εποίκους αλλά όσο διήρκεσαν παρείχαν υπηρεσίες ελαφρού ιππικού.

Ο θυρεοσ των Ηauteville απο το Μonreale του Παλερμο

Το πεζικό ήταν συνήθως οι πολιτοφύλακες των Ιταλικών και Σικελικών πόλεων. Οι Καλαβρέζοι και αρκετοί Σικελοί ήταν ελληνόφωνοι αλλά οι Απούλιοι μάλλον ιταλόφωνοι στην πλειοψηφία τους. Οι πεζοί οπλισμένοι με κράνη ασπίδες, δόρατα, και ένα μονόστομο κοντό ξίφος συνήθως κάλυπταν τους τοξότες και αποτελούσαν σημείο στήριξης για τους ιππότες. Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι που έμειναν στα Νορμανδικά εδάφη υποχρεώθηκαν σε υπηρεσία ελαφρού πεζικού –τοξότες- με αντάλλαγμα την θρησκευτική τους ελευθερία. Πιστεύεται ότι γι αυτό το λόγο οι Σικελοί μονάρχες δεν τους επέτρεπαν να αλλαξοπιστήσουν. Διάφοροι ορεσίβιοι κτηνοτρόφοι οπλισμένοι με ρόπαλα και σφενδόνες κατατάσσονταν εκτάκτως σε περίοδο πολέμου με κίνητρό τους την λεηλασία. Οι πεζοί ήταν χρήσιμοι ως φρουρά σε οχυρωμένες τοποθεσίες αλλά και σε  πολιορκίες.

Οι Νορμανδοί κληρονόμησαν επίσης το άρτια οργανωμένο μηχανικό των Βυζαντινών και των Αράβων αλλά και τις τεχνικές πολιορκίας και αντι-πολιορκίας των προκατόχων τους. Οι περισσότεροι τεχνίτες και υπηρέτες των μηχανών ήταν αστοί των Ιταλικών πόλεων ή Σικελο-μουσουλμάνοι επίστρατοι. Ένα άλλο στοιχείο υποστήριξης του στρατού ήταν η ιατρική σχολή του Σαλέρνο που αναπτυσσόταν μακριά από τις δυτικοευρωπαϊκές θρησκευτικές προκαταλήψεις με αποτέλεσμα η υγειονομική φροντίδα τουλάχιστον για όσουν δύνονταν να την έχουν ήταν ανώτερη απ’ ότι σε άλλους στρατούς της περιόδου.

Οι ναυτικές πόλεις της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας παρείχαν σκάφη και πληρώματα για το Σικελο-Νορμανδικό ναυτικό. Οι πεζοναύτες προέρχονταν όπως αναφέρθηκε παραπάνω από τις πολιτοφυλακές των παράκτιων πόλεων. Ο πιο αποτελεσματικός αξιωματούχος των Hauteville ήταν, ο Ελληνικής καταγωγής, ναύαρχος Μαργαρίτης από το Βρινδήσιο (Brindezi) που κυριάρχησε  στο Ιόνιο και το Αιγαίο μετατρέποντας την περιοχή σε Σικελο-Νορμανδική λίμνη. Η αποτελεσματική αυτή δύναμη περιόριζε τα συμφέροντα της Βενετίας και αυτό εξηγεί την προθυμία των Βενετών να συμμαχούν με τους Βυζαντινούς κατά των Σικελο-Νορμανδών. Το βασίλειο και ο στρατός του πέρασαν μέσω επιγαμίας στην κυριαρχία των Χοενστάουφεν μέχρι την κατάλυσή του από τους Ανδεγαυούς.

Πηγες:

Norwich, John Julius. The Normans in the South 1016-1130. Longmans: London, 1967.

Vincenzo Salerno Sicilian Peoples: The Normans Best of Sicely magazine Oct. 2007

Carlo Trabia  The batte of Palermo Best of Sicely magazine Mar. 2005

http://www.fiefetchevalerie.com/fief/?2007/10/18/61-div-aligncentermiles-siculo-normand-1186

http://www.fiefetchevalerie.com/fief/?2006/10/27/52-essai-sur-le-heaume-entre-1170-et-1205-helm-galea

Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: