Skip to content

Ο Περσικός Στρατός της Υστερης Αχαιμενικής Αυτοκρατορίας – Ο άγνωστος Εχθρός

21/10/2011

Συγχρονη αναπαράστση Περσών στρατιωτών. Ευγενική χορηγία του Γερμανικου συλλόγυο ιστορικων μελετών «ΕΤΑΙΡΟΙ»

Πολλοί κάνουν το λάθος να υποτιμούν του Πέρσες εντυπωσιασμένοι από τις σαρωτικές επιτυχίες των Ελλήνων ενατίον τους. Παραγνωρίσουν όμως ότι οι Πέρσες είχαν ικανότητες και οργάνωση αλλιώς δεν θα είχαν φτιάξει και διατηρήσει την απέραντη αυτοκρατορία τους. Το κύριο όργανο απόκτησης εδαφών και επιβολής της θελήσεως των Αχαιμενιδών ήταν φυσικά ο στρατός. Οι διάφοροι Ασιάτες που αναφέρονται από τον Ηρόδοτο δεν ξανεμφανίζονται την εποχή του Αλεξάνδρου· ίσως δεν ξαναχρησιμοποιήθηκαν επειδή θεωρούνταν αφερρέγγυιοι Το πεζικό των Αχαιμενιδών του 4ου αιώνα ήτα διαφορετικό από το πεζικών των Μηδικών Πολέμων  Αποτελείτω κυρίως από τρείς εθνότητες  Μήδους , Κίσσιους και Πέρσες. Ορισίβιειοι από την Βακτρία (Αφγανιστάν) παρείχαν επίσις μάζες ελαφρού πεζικού.

Μήδος Αξιωματικός. Ευγενική χορηγία του Γερμανικού συλλόγου Ιστορικών μελετών «Εταίροι».

Οι Μήδοι είχαν προϋπάρξει επικυρίαρχοι των Περσών αλλά ο μεγάλος Κύρος τους είχε νικήσει και του είχε κάνει υποτελείς του. Εθεωρούντο όμως αξιόπιστα στρατεύματα. Φορούσαν τιάρες από τσόχα που είχαν πτερύγια. Αυτό τους επέτρεπε να αντιμετωπίζουν τις αμμοθύελλες και την κακοκαιρία του τόπου τους. Ήταν οπλισμένοι με τόξα και ακόντια. Διέθεταν επίσης οκτώσχημες ασπίδες με μεταλλικό ομφαλό στο κέντρο και εγχειρίδια σαν τα περσικά (ακινάκες). Πολεμούσαν κατά ομάδες ακολουθώντας του τοπικούς του φυλάρχους. Μόνο οι φύλαρχοι διέθεταν θώρακα. Η τακτική των Μήδων ήταν να καταπονούν τον εχθρό με βέλη και όταν αυτός λύγιζε τότε αυτοί επιτίθονταν με τα ακόντια και τα εγχειρίδιά τους.

Περσικό πεζικό σε γκραβούρα του 19ου αι.

Οι Κίσσιοι ήταν απόγονοι των Ελαμιτών που κατοικούσαν ανατολικά του ποταμού Τίγρη στη Μεσοποταμία. Αντί για τιάρες  κάλυπταν το κεφάλι τους με σαρίκια και έφεραν μεγάλες ασπίδες από καλάμια που ήταν ενισχυμένες με δέρμα. Κρατούσαν δόρατα και είχαν επίσης κι αυτοί εγχειρίδια για μάχη σώμα με σώμα. Αρκετοί  φορούσαν δερμάτινους και υφασμάτινους θώρακες που επειδή ήταν ραμμένοι με χιαστί ραφές περιγράφονται από τον Ηρόδοτο σαν «λέπια ψαριού». Η μάχη της Ισσού εξάλειψε αυτή τη μονάδα

Κάρδακας πεζός με Θράκα μισθιφόρο. Ευγενική χορηγία του Γερμανικού συλλόγου Ιστορικών μελετών «Εταίροι».

Οι Πέρσες πεζοί ήταν ήταν οπλισμένοι με τόξα, ακόντια και ακινάκες ή ένα είδος πέλεκυ με αιχμή στο ένα άκρο που ονομαζόταν σάγαρις. Συνήθως παρατάσσονταν πίσω από δύο σειρές δορυφόρων που ονομάζονται «σπαραμπάρα» και τους προστάτευαν με μεγάλες καλαμένιες ασπίδες-σαν αυτές που είχαν οι Κίσσιοι-ενώ έβαλαν κατά του εχθρού προελάυνοντας πίσω από τους δορυφόρους.. Η τακτική αυτή είχε καλά αποτελέσματα στις μεγάλες πεδιάδες της Ασίας αλλά αποδείχτηκε ολέθρια. Η τακτική των «σπαραμπάρα» είχε εγκαταλειφθεί τον 4ο  αιώνα και οι πεζοί έφεραν μια ημισεληνοειδή ασπίδα σαν την θρακική πέλτα.  Οι Πέρσες ονόμαζαν αυτή τη ασπίδα «τάκα» και του τους πεζικάριους που την έφεραν «τακαμπαράν»

Πέρσες τακαμπαράν. Ευγενική χορηγία του Γερμανικού συλλόγου Ιστορικών μελετών «Εταίροι»

Το πιό αξιόπιστο γηγενές πεζικό ήταν η Περσική Βασιλική Σωματοφυλακή δέκα χιλιάδων ανδρών – οι «Αθάνατοι». Τους αποκαλούσαν έτσι γιατί οι Πέρσες βασιλείς, μόλις σκοτωνόταν ένας από αυτούς  τον αντικαθιστούσαν ενσωματώνοντας  στη μονάδα άνδρες από άλλα περσικά σώματα που είχαν διακριθεί στη μάχη, ώστε ο αριθμός των «Αθανάτων» να μένει πάντα σταθερός. Κατά κάποιο τρόπο η μονάδα ήταν «αθάνατη» και φυσικά όχι τα στελέχη της. Ανάγλυφα από τα ανάκτορα της Απαντάνα (βασιλικά ανάκτορα) στην Περσέπολη αναπαριστούν τους βασιλικούς σωματοφύλακες στεφανωμένους. Τους δείχνουν επίσης να φορούν φαρδομάνικες ρόμπες πλούσια διακοσμημένες με γεωμετρικά σχέδια. Ίσως οι αξιωματικοί να έφεραν πορφυρούς χιτώνες πάνω από του θώρακες τους. Ήταν οπλισμένοι με τόξα και ακινάκες αλλά  υπάρχει διχογνωμία στους ερευνητές για το αν είχαν μηδικές ασπίδες ή πέλτες. Πολλοί μελετητές λένε ότι πλέον έφεραν στρογγυλές ασπίδες οπλιτικού τύπου, βασιζόμενοι στις περιγραφές των αρχαίων συγγραφέων για τους «Κάρδακες» που περιστοίχιζαν το Δαρείο. Τα δόρατα τους έφεραν στρογγυλά αντίβαρα από πολύτιμα μέταλλα «Χρυσά και αργυρά» μήλα λέει ο Ηρόδοτος. Το χρυσά αντίβαρα ίσως ήταν προνόμιο των αξιωματικών.

Πέρσης Αξιωμτατικός. Ευγενική χορηγία Βρετανική Ενωση Οπλιτών Πηγή: http://www.4hoplites.com

Οι Ελληνες είδαν για πρώτη φορά τους Ινδούς που ήρθαν με το στρατό του Ξέρξη και σως πολέμησαν εναντίον τους στις Πλαταιεές. Δεν ανφέρονται ελέφαντες στους Περσικους Πολέμους Όταν ο Αλέξανδρος έφτασε στα απώτερα ανατολικά όρια της Περσικής Αυτοκρατορίας εισέβαλε στην Ινδική εξαναγκάζοντας του φυλάρχους σε υποταγή εκτός από το βασιλιά Πώρο τον ποίο νίκησε όμως στη μάχη του ποταμού Υδάσπη. Ηταν η πρώτη οδυνηρή εμπειρία των Ελλήνων ενάντια σε πολεμικους ελέφαντες. Οι αρχαίοι Ινδοί ήταν τοξότες ή ακοντιστές και αμφότεροι έφεραν ένα μεγάλο ξίφος για μάχη σώμα με σώμα. Το ιππικό και αυτό ήταν αθωράκιστο κι εφερε ακόντια και μικρή ασπίδα. Πιθανολογήται η χρήση δερμάτινων αναβολέων από του Ινδούς ιππείς  Κύριο όπλο κρούσης ήταν τα βαριά πολεμικά άρματα και οι ελέφαντες. Τα άρματα ήταν βαριά και έφεραν τριμελές πλήρωμα. Οι ελέφαντες εκτός από τον οδηγό έφεραν ένα ακοντιστή κι έναν τοξότη.

Αρχαιος Ινδος τοξότης

Για να καλύψουν τις ελλείψεις τους σε βαρύ πεζικό οι Πέρσες βασιλείς προσλάμβαναν Έλληνες μισθοφόρους οπλίτες. Αρχικά οι Πέρσες χρησιμοποιούσαν οπλίτες από τους υποτελείς Έλληνες της Μικράς Ασίας και γνώριζαν την τακτική της φάλαγγας. Οι Έλληνες μισθοφόροι όμως επανακάμπτουν στην Περσική υπηρεσία με τη λήξη του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο πρίγκηπας Κύρος ο Νεώτερος σατράπης της Μικράς Ασίας στρατολόγησε περίπου 15000 χιλιάδες ’Έλληνες στην προσπάθειά του να εκθρονίσει τον αδελφό του. Αλλά ο και αδελφός του Αρταξέρξης μίσθωσε τις υπηρεσίες ενός Έλληνα στρατιωτικού συμβούλου που ονομαζόταν Φαλίνος για καταφέρει να αναδιοργανώσει το δικό του στρατό και να εξουδετερώσει τους Έλληνες του Κύρου.

Τον 4ο αιώνα π.Χ. η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν τραγική. Η οικονομία είχε καταστραφεί από τις συνεχείς συγκρούσεις και ο τόπος είχε γεμίσει από άντρες που το μόνο που ήξεραν πλέον να κάνουν ήταν να πολεμούν. Το αρχαϊκό ήθος είχε εξαφανιστεί και ο οπορτουνισμός θριάμβευε. Το περσικό χρυσάφι διέφθειρε τα πάντα και ευνοούσε τις Ελληνικές εμφύλιες συγκρούσεις  Οι εξορισμένοι από τις εμφίλιες συγκρουσες ή όσοι δυσφορούσαν στην μακεδονική επιρροή βρήκαν τον περσικό στρατό πρόθυμο να τους δεχτεί.  Οι Έλληνες μισθοφόροι πολέμησαν πεισματικά στο Γρανικό και 2.000 που πιάστηκαν αιχμάλωτοι στάλθηκαν σιδηροδέσμιοι στη Μακεδονία ως ανδράποδα γιατί ο Αλέξανδρος τους θεώρησε προδότες του Ελληνισμού. Στην πραγματικότητα όμως μόνο όταν πέθανε ο Δαρείος, οι άνδρες αυτοί έπαψαν να μάχονται κατά του Αλεξάνδρου και μετά τον θάνατό του ανέλαβαν υπηρεσία στους στρατούς των  Διαδόχων.

Το ιππικό ήταν το καλύτερο όπλο του Περσικού στρατού. Οι ιππείς είχαν στη διάθεσή τους τα εξαίσια ιπποφορβεία της Νισσαίας που τους τροφοδοτούσαν με εξαίσια άλογα. Οι Μήδοι και οι Πέρσες ιππείς ήταν ήταν οπλισμένοι με τόξα, ακόντια και πολεμικά μαχαίρια (ακινάκες). Μερικοί έφεραν ένα είδος πέλεκυ με αιχμή στο ένα άκρο που ονομαζόταν σάγαρις. Τον 4ο αι είχαν αντικαταστήσει τις οκτώσχημες ασπίδες με μηνοειδείς πέλτες (τάκα). Συνήθως έφεραν θώρακα κάτω από το χιτώνα τους. Στην αρχαία τέχνη εμφανίζονται χωρίς κράνος αλλά αυτό ίσως είναι καλλιτεχνικό σφάλμα. Οι Πέρσες ιππείς τόξευαν πρώτα και κατόπιν έριχναν ακόντια. Μόλις ο εχθρός έδειχνε σημεία κάμψης επιτίθονταν με ξίφη και πελέκεις. Οι Μακεδόνες όμως με τις σαρωτικές τους επελάσεις δεν τους έδωσαν καιρό να εφαρμόσουν τις μεθόδους  τους. Και τους ενέπλεκαν σε μάχη σώμα με σώμα αχρηστεύοντας τους σαν όπλο ελιγμού.

Συγχρονη αναπράσταση Σκύθη ιππέα Πηγή: Comitatus.net

Οι Πέρσες  στρατολογούσαν ως μισθοφόρους άγριους ιππείς από τη Σκυθία . Οι Σκύθες, εκυβερνώντο από ολιγάριθμες αριστοκρατικές κάστες, οι οποίες συνδέονταν με στενές συμμαχίες. Οι βασιλείς είχαν για τάφους τεχνητούς λόφους υψωμένους πάνω σε δώματα από πευκόξυλο. Οι τάφοι τους περιείχαν χρυσό, μετάξι, οστά ίππων και υπολείμματα από ανθρωποθυσίες. Τεχνικές μουμιοποίησης και το μονίμως παγωμένο έδαφος, βοήθησαν στη διάσωση αρκετών λειψάνων. Οι Σκύθες έλεγχαν μια εξαιρετικά πλούσια γη και ήταν υποχρεωμένοι να μπορούν να την υπερασπίζουν από επίβουλους γείτονες. Ήταν περίφημοι ιπποτοξότες και πολλοί έβρισκαν εργασία ως μισθοφόροι. Επίσης έφεραν ημισεληνοειδείς ασπίδες και μυτερούς ψηλούς σκούφους. Αρκετοί διέθεταν θώρακα, ξίφη και ακόντια καθώς και κράνη ελληνικού τύπου. Εφάρμοζαν δόγματα ψυχολογικού πολέμου αποσκοπώντας στην κατατρομοκράτηση των αντιπάλων τους. Πριόνιζαν το άνω μέρος του κρανίου του πιο σπουδαίου εχθρού τους και το έκαναν κύπελλο. Πολλοί το επαργύρωναν και μερικοί καυχιόνταν ότι είχαν πριονίσει το κρανίο του ενώ ήταν ζωντανός! Ήταν επίσης κεφαλοκυνηγοί. Χάραζαν με ένα μαχαίρι το δέρμα του κεφαλιού πάνω από τα αυτιά  και αφαιρούσαν το δέρμα των νικημένων εχθρών τους τραβώντας το σιγά σιγά. Πολλοί το έκαναν ενώ ο εχθρός ψυχορραγούσε ακόμα. Οι πιο αποτελεσματικοί φονιάδες· αυτοί δηλαδή που είχαν τα πιο πολλά κρανιο-δέρματα ανήκαν σε κλειστές λέσχες.

Η επέλαση των δρεπανηφόρων στα Γαυγάμηλα. Πηγή: wikipedia

Ενα ασυνήθιστο όπλο  που αντιμετώπισαν οι Έλληνες απο τον τέταρτο προχριστιανικό αιώνα ήταν τα δρεπανηφόρα αρματα. Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι έφεραν λεπίδες στους τροχούς ώστε να κατακόπτουν τους αντιπάλους κατά τη διάρκεια των ορμητικών τους εφόδων. Ηταν μάλλον ενα ψυχολογικό όπλο που θα ειχε επιτυχία ενάντια σε απείθαρχους και άτακτους εχθρούς.  Στις δύο γνωστές μάχες που τα αντιμετώπισαν όμως οι Ελληνες  (Κούναξα και Γαυγάμηλα) η απόδοση τον αρμάτων ήταν απογοητευτική. Το πειθαρχημένο ελληνικό πεζικό άνοιξε τις γραμμές του και τα άρματα διήλθαν ακίνδυνα ανάμεσα στους στρατιώτες. Καθως τα άλογα είχαν εξαντληθεί από την επέλαση οι ελαφροί πεζοί σκότωσαν τα πληρώματα που δεν μπορούσαν πλέον να διαφύγουν.

Πηγές:

Παυσανίας «Ελλάδος Περιήγησις» μτφ. John Dreyden London: Macmillan, 1889

Στράβων «Γεωγραφικά» Loeb Κλασσική Βιβλιοθήκη έκδοση 1920

Gerhard Herm The Phoenicians: The Purple Empire of the Ancient World, 1975.

Kaveh Farrokh: Shadows in the Desert: Ancient Persia at War

www.hinduwisdom.info

Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: